Online Privacy: 3 bruikbare tips van experts

Online privacy is tegenwoordig een populair onderwerp. Consumenten, bedrijven en overheid zijn veel meer met privacy op internet bezig dan voorheen het geval was. Er is wettelijk gezien veel verbeterd op het gebied van online privacy, denk aan de zogenaamde Cookiewet en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Inhoudsopgave

De tijd van ‘ik heb niets te verbergen’ lijkt nu wel voorbij. Maar hoe zorg je dan voor meer privacy als je het internet op gaat, zonder dat het heel ingewikkeld wordt? Hiervoor vroegen we advies aan Rachel Marbus en Maria Genova. Rachel Marbus is expert en professional op het gebied van privacy, identiteit en intellectueel eigendom. Daarnaast is ze werkzaam als journalist. Maria Genova is journalist en schrijver over onder andere internetcriminaliteit en een veelgevraagd spreker over identiteitsfraude, privacy en informatiebeveiliging.  

Het blijkt dat je met weinig moeite al veel aan je online privacy kan verbeteren. Onze drie belangrijkste privacytips zijn:

  1. Verklein je digitale voetafdruk
  2. Houd controle over je eigen gegevens
  3. Ken je rechten

Verklein je digitale voetafdruk

Digitale voetafdruk, wat is dat?

Wanneer je je online begeeft laat je sporen achter. Dit kan je actief doen door je persoonsgegevens zelf in te vullen, bijvoorbeeld als je ergens een account aanmaakt of een product bestelt. Je laat ook ongemerkt sporen na. Als je naar een website surft geeft kan deze gegevens doorgeven aan andere partijen, bijvoorbeeld adverteerders. Dit gebeurt door middel van cookies. Zo kunnen adverteerders bijhouden wie een bepaalde website bezoekt. Grote adverteerbedrijven hebben zogenaamde tracking cookies op heel veel sites en kunnen daarmee behoorlijk wat informatie over jouw surfgedrag binnenhalen. Op basis hiervan proberen ze advertenties op jouw (vermeende) interesses af te stemmen. Sommige bedrijven verkopen informatie die via cookies over jou verzameld wordt weer door aan andere bedrijven.

Het nalaten van sporen wordt ook wel je digitale voetafdruk genoemd. Hoe groter je digitale voetafdruk, hoe meer gegevens je bewust en onbewust deelt, dus hoe slechter voor je privacy.

Cookies beheren

Cookies verwijderen en instellenHet is verstandig om opgeslagen cookies in je browser regelmatig te verwijderen. Verder kan je bij elke website je cookievoorkeuren beheren. Je kunt beter niet meteen op ‘accepteren’ klikken, want dan accepteer je alle soorten cookies. Je kunt beter handmatig instellen welke cookies je accepteert door te klikken op ‘voorkeuren aanpassen’, of een tekst die hier op lijkt. Hier kun je de meeste cookies uitschakelen.

Adblockers

Een Adblocker is een programma dat helpt om advertenties te blokkeren. Ook kun je met een adblocker tracking cookies uitschakelen. Er zijn verschillende adblockers verkrijgbaar, voor alle besturingssystemen. Bekende namen zijn onder andere Ghostery , UBlock Origin en Purify.

Browsers en zoekmachines

De meeste mensen gebruiken de browsers van Chrome (Google), Edge (Microsoft) of Safari (Apple). Men name de eerste twee staan erom bekend dat het ze het niet zo nauw nemen met de privacy van de gebruiker. Gebruik dus een andere browser, bijvoorbeeld Firefox. Voor zoekmachines geldt eenzelfde verhaal. DuckDuckGo en Qwant zijn wat privacy betreft betere opties dan Google.

Chat-apps

Whatsapp is verreweg de meest gebruikte chat-app, maar is sinds 2014 eigendom van Facebook. Facebook is bij uitstek een bedrijf dat allerlei gegevens van gebruikers verzameld. Er zijn ook andere gratis opties om te chatten op je telefoon, bijvoorbeeld Signal. 

Rachel Marbus: Uiteindelijk kun je mensen niet tegenhouden om bepaalde producten te gebruiken. Dan kun je beter proberen dat mensen een alternatief gaan gebruiken. Ik heb met mijn familie bijvoorbeeld altijd veel Whatsapp gebruikt en op een gegeven moment zei ik: ik wil eigenlijk geen Whatsapp met jullie meer gebruiken, we gaan over naar Signal. Het duurde even voor ze allemaal overstapten. Maar het is gelukt.

VPN

wat is vpnEen VPN (Virtual Private Network oftewel Virtueel Privé Netwerk) is een programma waarmee je verbinding maakt met internet via een versleutelde tunnel.  Met een VPN gebruik je niet je eigen IP-adres. Daardoor kunnen je online activiteiten niet herleid worden tot jouw computer of smartphone.

Je kunt dus anoniem op het web surfen. Je bent ook beschermd tegen het verzamelen, bekijken of verkopen van je zoekgeschiedenis. Houd er rekening mee dat je zoekgeschiedenis nog steeds kan worden bekeken als je gebruik maakt van een openbare computer of een computer die eigendom is van je werkgever. Kijk elders op deze site voor meer informatie over VPN.

Conclusie

Voor veel diensten zijn er meer privacyvriendelijke alternatieven beschikbaar. Met een klein beetje research zijn deze vrij gemakkelijk te vinden. Sommige van deze alternatieven zijn gratis, andere niet. Het kan verstandig zijn om voor een dienst te betalen als dat betekent dat er beter met je gegevens omgegaan wordt dan bij gratis diensten. Tegenwoordig raken steeds meer mensen hiervan overtuigd. Helaas is het voor sommige mensen geen optie, maar als je het je kan veroorloven ga dan niet altijd voor het goedkoopste product.

Rachel Marbus: Het adagium is nog steeds: niets is gratis. Want als iets gratis wordt aangeboden ben je namelijk meestal zelf het product.

Houd controle over je eigen gegevens

Je houdt je gegevens het meest privé als je helemaal geen online accounts hebt. Dit is in werkelijkheid natuurlijk niet haalbaar. Maar het is goed om hier kritisch over te zijn. Als je bij een webwinkel een bestelling wilt plaatsen, is het dan echt nodig om een account aan te maken? Hiervoor moet je waarschijnlijk meer persoonlijke informatie geven. Om een product te kunnen leveren heeft een webshop in principe alleen een leveringsadres en een betaling nodig.

Vul nooit meer in dan strikt noodzakelijk. Mocht je toch veel invulvelden verplicht in moeten vullen dan kun je overwegen om ‘valse informatie’ op te geven.

Als er ergens om je geboortedatum gevraagd wordt, moet je je afvragen of het wel echt noodzakelijk is om deze informatie te delen. De kans is heel groot dat het antwoord ‘nee’ is. Als het een verplicht invulveld is, vul dan eventueel een valse informatie in. Buiten dat het niemand aangaat hoe oud je nou precies bent is een geboortedatum zeer bruikbare informatie voor internetcriminelen. Je geboortedatum wordt namelijk vaak als verificatiemiddel door de overheid en bedrijven. 

Maria Genova: Ik heb voor mijn boek Komt een vrouw bij de hacker zelf geprobeerd om te testen of het werkt. Krijg ik cruciale of geheime informatie op basis van enkel een geboortedatum? En dat werkte echt heel goed. Het is geen grap, je komt echt heel ver als je alleen een geboortedatum weet. En ik ben natuurlijk geen ervaren oplichter. Dus wie weet hoe ver een echte oplichter komt…

In sommige gevallen is het ook helemaal niet nodig om je echte naam te gebruiken. Denk wederom na of het echt noodzakelijk is om je echte naam in te vullen, en wat de voordelen en nadelen zijn. Bijvoorbeeld als je reageert op online nieuwsberichten of op een forum is het niet nodig om je echte naam te gebruiken.

Ook kan het lonen om een apart e-mailaccount te nemen om te gebruiken voor internetfora en dergelijke. Als jij op een nieuwsbericht wil reageren, moet dat dan met een e-mailadres dat je schoon en veilig wilt houden? Gebruik daar een ander e-mailadres voor. Veel mensen hebben een apart e-mailadres om nieuwsbrieven, reclame en spam op te ontvangen.

Ook de experts raden aan om voorzichtig te zijn met het invullen van je privégegevens:

Rachel Marbus: Je moet kritisch zijn bij wie je je gegevens achterlaat, waarvoor je dat doet en welke gegevens je achterlaat. Je hoeft niet alles te delen en ze hoeven ook niet altijd alles van je te weten. Mensen die bewust bezig zijn met hun online privacy en security gebruiken wel eens een andere naam. Dat maakt verder niks uit. Er is niemand die daar iets van kan zeggen. Dus dat kan je ook helpen door af en toe te wisselen met een naam en een e-mailadres. Dan ben je wellicht iets minder makkelijk vindbaar online. 

Ken je privacyrechten 

AVG

Sinds 25 mei 2018 geldt in de hele EU dezelfde privacywetgeving: de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Hiermee zijn onze privacyrechten versterkt.  Het is goed om je rechten te kennen zodat je er gebruik van kan maken wanneer dat nodig is. Je mag aan organisaties vragen welke persoonsgegevens ze van jou hebben en dan moeten ze die binnen een maand verstrekken. En als ze bepaalde gegevens hebben kan je zeggen dat je niet meer wil dat ze die bewaren.

Maria Genova: Je kan gewoon een mailtje sturen: op basis van de AVG wil ik dat jullie mijn gegevens verwijderen. Dus als je bijvoorbeeld een mailtje krijgt van een bedrijf waar je eigenlijk helemaal geen klant meer wilt zijn, dan kun je ze gewoon een verzoekje sturen. En dat werkt vrij simpel, want ze zijn wettelijk verplicht. Als ze het niet doen kunnen ze een flinke boete krijgen. Je kunt ze aangeven bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Dat er privacywetgeving bestaat is natuurlijk erg fijn, maar dat is geen reden om zelf niet alert te blijven. Het is goed om bedrijven tot de orde te roepen als ze de privacy van hun klanten schenden. Bedrijven zijn vaak gevoelig voor slechte publiciteit. Dankzij de invoering van de AVG is er overigens wel enige verbetering te zien bij de grote bedrijven.

Rachel Marbus: Grote internetbedrijven gebruikten en verzamelden vroeger veel meer gegevens dan nu. Je kunt nu als gebruiker je privacy-instellingen veel beter aanpassen. Daar zijn die bedrijven aan de ene kant toe gedwongen door de AVG. De grote internetbedrijven moeten aan de Europese regels voldoen als ze Europese klanten willen houden. Daarnaast zie je ook dat grotere bedrijven meer zijn gaan inzien dat er ook zoiets is als het belang van de klant. Het besef dat je klanten misschien wel bij je weg zullen gaan als je ze slecht behandelt groeit.

Zoals eerder in dit artikel al gezegd is: wees kritisch over welke gegevens je deelt, want ook bedrijven hoeven niet alles van je te weten.

De overheid als privacyschender

De overheid komt ook vaak in het nieuws als grote privacyschender. In een conflict met de overheid kan je het als burger echter een stuk moeilijker hebben dan met bedrijven.

Rachel Marbus: Overheidsdiensten lopen gewoon heel erg achter op het gebied van privacy. Er is daar nog een hele grote inhaalslag te maken. Maar realiseer je wel dat de overheid geen concurrent heeft. Je kunt als klant van de overheid niet overstappen naar iemand anders. Het is dus een ongelijke machtspositie, je kunt niet weglopen en er zijn weinig wegen die je als burger kunt bewandelen. Het belang van de burger wordt vaak onvoldoende meegenomen in de besluitvorming. Hopelijk zorgen fouten zoals bij de kinderopvangtoeslag ervoor dat er bij de overheid in de toekomst echt goede privacytoetsen gedaan worden.  

Bewustwording over online privacy

Is het eigenlijk nog wel mogelijk om je privacy online te waarborgen? De meesten van ons hebben immers al een lange geschiedenis online opgebouwd waarin we wellicht niet altijd even bewust zijn geweest van de gevolgen.

Rachel Marbus: Ik denk dat bewustwording een heleboel helpt. Dat heeft veel geholpen bij de totstandkoming van de AVG. En ook toezichthouders zijn campagne gaan voeren. Ik zie ook dat mensen zich steeds meer bewust zijn van de sporen die ze achterlaten. En dus dat er steeds meer mensen zijn die er bewust voor kiezen om geen sporen of niet méér sporen achter te laten. Dus er gebeurt wel wat hoor. En ik zou niet alle hoop op willen geven. Maar je moet er wel moeite voor doen. 

Je kunt je privacy in de eerste plaats beschermen door je bewust te zijn van de risico’s en daarnaar te handelen. Dus goed bedenken waar en waarom en met wie je persoonlijke informatie deelt. Informatie die je in het verleden gedeeld hebt, wordt mogelijk bewaard door allerlei organisaties. Volgens de AVG heb je recht om die informatie in te zien en te laten verwijderen. Maak gebruik van deze rechten. Daarnaast wordt je tijdens het surfen op internet constant gevolgd door allerlei partijen. Als je hier wat aan wil doen kun je overstappen op meer privacyvriendelijke diensten. Wil je nog meer anonimiteit online dan is een VPN een aanrader.


Meer over de experts:

Maria Genova is schrijfster van de boeken ‘Komt een vrouw bij de [email protected]’ (voor volwassenen) en ‘What the [email protected]!’ (voor kinderen). Ze is een veelgevraagd spreker op het gebied van privacy, identiteitsfraude en cybersecurity.
Persoonlijke website van Maria // Maria op Twitter

Rachel Marbus is een expert op het gebied van online privacy. Ze heeft veel ervaring in het bedrijfsleven als Lead Privacy en Privacy Officer. Daarnaast heeft ze een achtergrond als jurist en journalist. Ze is met name geïnteresseerd in raakvlakken tussen IT, recht en maatschappij.
LinkedIn-profiel van Rachel // Rachel op Twitter

Categorieën: Privacy

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *